Tắt sóng 3G là bước đi chiến lược sẽ thay đổi hoàn toàn diện mạo hạ tầng viễn thông nước nhà trong những năm tới. Theo định hướng của Chính phủ và Bộ Thông tin và Truyền thông, việc dừng công nghệ cũ không chỉ giúp tối ưu nguồn lực tài nguyên tần số mà còn tạo đà cho sự bứt phá của mạng 4G và 5G siêu tốc. Quá trình này đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ cả phía nhà mạng lẫn người tiêu dùng để đảm bảo kết nối xuyên suốt.
Lộ trình tắt sóng 3G tại Việt Nam: Cột mốc 2028
Việc thực thi lộ trình dừng công nghệ cũ Tắt sóng 3G được thực hiện một cách bài bản và có hệ thống nhằm tránh gây ra những cú sốc về mặt kết nối cho thị trường. Lộ trình này không chỉ là sự thay thế về mặt vật lý các trạm phát sóng, mà còn là một cuộc đại tu toàn diện để nâng cấp trải nghiệm người dùng cuối. Các mốc thời gian đã được định hình rõ ràng, giúp các doanh nghiệp và cá nhân có đủ thời gian chuẩn bị các phương án thay thế thiết bị tương thích.
Giai đoạn 2024 – 2026: Ưu tiên xử lý dứt điểm mạng 2G
Trong giai đoạn đầu của chiến dịch làm sạch băng tần, trọng tâm của ngành viễn thông là loại bỏ hoàn toàn dấu vết của mạng 2G. Đến tháng 9/2026, các băng tần cũ dùng cho công nghệ GSM sẽ chính thức bị thu hồi. Điều này có nghĩa là các thiết bị di động “cục gạch” chỉ hỗ trợ nghe gọi thuần túy trên nền tảng 2G sẽ trở nên vô dụng.
Việc xử lý dứt điểm mạng 2G là tiền đề quan trọng, tạo không gian để các nhà mạng dồn lực vào việc tinh chỉnh hạ tầng 3G trước khi tiến tới bước cắt giảm tiếp theo.
Giai đoạn 2026 – 2028: Các nhà mạng bắt đầu tắt sóng 3G
Sau khi mạng 2G đã lùi vào dĩ vãng, từ năm 2026 trở đi, quy mô phủ sóng của mạng thế hệ thứ ba sẽ bị thu hẹp đáng kể. Các nhà mạng lớn bắt đầu triển khai kế hoạch tắt sóng cục bộ, ưu tiên tại các thành phố lớn và những khu vực có mật độ phủ sóng 4G/5G đã đạt ngưỡng 98%. Quá trình này diễn ra một cách chọn lọc, dựa trên số liệu về lưu lượng thực tế và số lượng thuê bao còn hoạt động trên nền tảng cũ.
Xem thêm: So sánh giữa mạng 5G và LTE
Các trạm phát sóng lỗi thời sẽ được nâng cấp module hoặc thay thế hoàn toàn bằng các thiết bị đa băng tần hiện đại. Điều này giúp tối ưu hóa hiệu quả sử dụng điện năng và giảm nhiễu giữa các dải tần cạnh tranh.
Tháng 9/2028: Thời điểm “khai tử” hoàn toàn công nghệ 3G
Tháng 9/2028 sẽ ghi dấu mốc lịch sử khi Việt Nam chính thức chia tay công nghệ di động thế hệ thứ 3. Vào thời điểm này, toàn bộ dải tần 2100 MHz sẽ được giải phóng hoàn toàn khỏi các giao thức WCDMA/HSPA cũ kỹ. Sự kiện này chuyển dịch quốc gia vào kỷ nguyên chỉ có broadband tốc độ cao, nơi mà 4G đóng vai trò nền tảng và 5G là mũi nhọn đột phá.
Người dùng tại Việt Nam sẽ hòa chung vào dòng chảy công nghệ thế giới, nơi các dịch vụ như thực tế ảo (VR), xe tự lái và nhà máy thông minh trở nên phổ biến nhờ hạ tầng viễn thông hiện đại.
Vì sao phải tắt sóng 3G?
Lý do của sự dịch chuyển này nằm ở bài toán kinh tế và kỹ thuật mà mọi quốc gia phát triển đều phải đối mặt. Bằng cách tập trung vào các công nghệ tiên tiến, Việt Nam có thể thu hẹp khoảng cách số và tạo ra môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp công nghệ phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai.
Tối ưu tài nguyên và tái đầu tư cho 4G, 5G
Tài nguyên tần số là một loại tài sản quốc gia hữu hạn và vô cùng quý giá. Việc duy trì mạng thế hệ cũ chiếm dụng một lượng lớn băng thông nhưng lại phục vụ cho số lượng người dùng ngày càng ít đi và mang lại hiệu quả truyền tải thấp. Khi thu hồi các dải tần như 2100 MHz, nhà mạng có thể tái sử dụng chúng để mở rộng dung lượng cho mạng 4G hoặc triển khai các kênh sóng cho 5G. Điều này dẫn đến một sự cải thiện tức thì về tốc độ mạng thực tế mà người dùng cảm nhận được, giúp giảm tình trạng nghẽn mạng tại các khu vực đông dân cư.
Xem thêm: Tìm hiểu mạng 6G là gì. So sánh với mạng 5G và 4G
Tiết kiệm chi phí vận hành và bảo trì
Vận hành song song bốn thế hệ mạng (2G, 3G, 4G, 5G) là một gánh nặng tài chính khổng lồ đối với bất kỳ nhà mạng nào. Các thiết bị mạng thế hệ thứ ba hiện đã bước vào giai đoạn cuối của vòng đời, linh kiện thay thế trở nên khan hiếm và đắt đỏ. Bên cạnh đó, các dòng máy phát sóng cũ tiêu tốn lượng điện năng cao hơn gấp nhiều lần so với các thiết bị xanh, hiện đại. Việc dừng hoạt động các trạm này giúp giảm chi phí bảo trì định kỳ, tối ưu hóa đội ngũ kỹ thuật và đặc biệt là góp phần vào mục tiêu bảo vệ môi trường, giảm lượng phát thải carbon của ngành công nghiệp viễn thông.
Thúc đẩy kinh tế số và phổ cập Internet băng rộng
Một quốc gia số không thể được xây dựng trên nền tảng kết nối chậm chạp. Việc loại bỏ dần các công nghệ cũ buộc thị trường phải chuyển dịch, kích cầu việc mua sắm smartphone và các thiết bị đầu cuối thông minh. Điều này tạo điều kiện để mọi người dân, dù ở vùng sâu vùng xa, cũng được tiếp cận với các dịch vụ hành chính công trực tuyến, thương mại điện tử và giáo dục từ xa thông qua kết nối tốc độ cao. Đây là đòn bẩy quan trọng để thực hiện mục tiêu mỗi người dân một smartphone và mỗi hộ gia đình một đường truyền Internet cáp quang/di động băng rộng.
Tác động của việc tắt sóng 3G tới người dùng
Bất kỳ sự thay đổi công nghệ nào cũng mang lại cả thách thức và cơ hội.. Tuy nhiên, về lâu dài, đây là một cuộc “nâng cấp miễn phí” về chất lượng cuộc sống số cho toàn xã hội, dù giai đoạn đầu tắt sóng 3G có thể gây ra một vài xáo trộn nhất định cho những nhóm người dùng cụ thể.
Đối với người dùng thiết bị cũ
Những thuê bao hiện đang gắn bó với các mẫu điện thoại cổ điển hoặc smartphone đời quá sâu chỉ hỗ trợ sóng 3G sẽ chịu ảnh hưởng lớn nhất. Khi sóng bị ngắt, các thiết bị này sẽ hoàn toàn mất khả năng truy cập mạng dữ liệu di động, biến các ứng dụng như Facebook, Zalo hay duyệt web trở nên vô dụng. Nguy hiểm hơn, nếu vùng phủ sóng 2G đã bị tắt trước đó, những chiếc máy này sẽ không còn bất kỳ phương thức nào để thực hiện cuộc gọi hay nhắn tin. Đây là lúc người dùng cần nhanh chóng kiểm tra cấu hình thiết bị để tránh tình trạng trở thành “người tối cổ” sau một đêm.
Đối với người dùng thiết bị 4G đời đầu
Nhiều người dùng lầm tưởng rằng chỉ cần điện thoại có logo 4G là an toàn, nhưng thực tế không hẳn vậy. Các dòng máy 4G phiên bản đầu tiên thường không tích hợp công nghệ VoLTE (Voice over LTE) – một giao thức cho phép thực hiện cuộc gọi chất lượng cao qua nền tảng dữ liệu. Do đó, khi gọi điện, máy thường tự động chuyển vùng về sóng 2G hoặc 3G. Khi cả hai mạng này đều bị khai tử, người dùng có thể vẫn lướt web được nhưng lại không thể thực hiện hay nhận cuộc gọi.
Trải nghiệm người dùng được nâng cấp mạnh mẽ
Nhìn rộng ra, việc từ bỏ một công nghệ đã lỗi thời như 3G mở ra một chương mới cho trải nghiệm số. Người dùng sẽ không còn phải chịu đựng tình trạng mạng “xoay vòng” khi di chuyển giữa các trạm phát sóng. Tốc độ download và upload sẽ ổn định hơn, độ trễ (ping) thấp hơn giúp việc chơi game online hay livestream trở nên chuyên nghiệp hơn bao giờ hết. Hơn nữa, việc tắt sóng 3G, tập trung sóng 4G/5G giúp tín hiệu xuyên thấu vật cản tốt hơn, đảm bảo sóng điện thoại luôn căng tràn ngay cả khi bạn đang ở trong tầng hầm hay các tòa nhà cao tầng kín mít.
Kết luận
Việc tắt sóng 3G vào năm 2028 là một bước ngoặt tất yếu để Việt Nam vươn mình trở thành cường quốc về kinh tế số. Dù sẽ có những khó khăn nhất định cho người dùng thiết bị cũ, nhưng những lợi ích về tốc độ, chi phí và chất lượng dịch vụ mà 4G/5G mang lại là không thể phủ nhận. Hãy chủ động nâng cấp ngay hôm nay để không bỏ lỡ kỷ nguyên số bùng nổ!
